KHỔ MẪU THƯ MỤC RÚT GỌN MARC 21 VN

Biên soạn: Vũ Văn Sơn - Cao Minh Kiểm


(1XX): NHÓM TRƯỜNG TIÊU ĐỀ MÔ TẢ CHÍNH

Các trường 1XX chứa một tên người được sử dụng như tiêu đề mô tả chính trong các biểu ghi thư mục. Trừ các vị trí chỉ thị và các mã trường con là khác nhau tuỳ theo từng trường, còn thì các định danh nội dung cho từng loại tên là nhất quán cho các trường tiêu đề mô tả chính (100-111)

100: Tiêu đề mô tả chính - Tác giả cá nhân (NR)
110: Tiêu đề mô tả chính - Tác giả tập thể (NR)
111: Tiêu đề mô tả chính - Tên hội nghị (NR)


100. Tiêu đề mô tả chính - Tác giả cá nhân (NR)
Trường này ghi tên của cá nhân dùng làm tiêu đề mô tả chính trong biểu ghi thư mục. Tiêu đề mô tả chính được xác định theo quy tác biên mục, nhưng thông thường là cá nhân chính, chịu trách nhiệm về nội dung của tài liệu.

Ðặc tính trường
- bắt buộc
- Không lặp (NR)
- Có trường con

Chỉ thị
Chỉ thị 1: - Dạng dẫn tố trong tên người
0 - Trật tự thuận: Dẫn tố bắt đầu bằng tên riêng đối với người Âu Mỹ(chỉ đối với vua chúa, giáo hoàng), dẫn tố bắt đầu bằng (tên) họ đối với người Việt Nam, Trung Quốc,....
1 - Trật tự đảo: Dẫn tố bắt đầu bằng (tên họ) đối với người Âu Mỹ.
3 - Dòng họ

Chỉ thị 2: - Không xác định
# (khoảng trống) - Không xác định

Trường con
$a - Tên người (NR)
Gồm có họ và/hoặc tên riêng; những chữ cái, chữ viết tắt, cụm từ hoặc số được dùng thay cho tên (theo trật tự thuận hay đảo)
$b - Chữ số La mã chỉ thứ bậc của vua, chúa, giáo hoàng (đệ nhất, đệ nhị,...)
$c - Danh hiệu và từ khác đi kèm với tên (R)
$d - Năm sinh, năm mất, năm trị vì,...
$e - Thuật ngữ xác định vai trò trách nhiệm với tư liệu
$q - Dạng đầy đủ hơn của tên (NR)

Cách nhập:
Chỉ thị 1:
0 - Giá trị chỉ thị là 0 cho biết tiêu đề là họ tên người hay gồm một tập hợp từ, chữ cái, hoặc số trình bày theo trật tự thuận như trên tài liệu (không đảo)
1 - Giá trị chỉ thị là 1 cho biết tiêu đề là họ tên người, được trình bày theo trật tự đảo (Tên người Âu Mỹ thường đảo ngược họ trước-tên sau). Nếu không biết chắc chắn đâu là họ, đâu là tên thì sử dụng giá trị chỉ thị là 0.
3 - Giá trị chỉ thị là 3 cho biết tiêu đề là tên dòng họ, triều đại. Tên dòng họ, triều đại có thể được viết theo trật tự thuận hoặc ngược.

Các giá trị trường
Trường con $a
Trường con $a dùng để nhập họ tên, tên đầy đủ, những chữ cái, chữ viết tắt, cụm từ hoặc số được dùng thay cho tên theo trật tự thuận hay đảo: dẫn tố bắt đầu bằng (tên) họ đối với người Việt Nam, Trung Quốc,....(trật tự thuận). Dẫn tố bắt đầu bằng (tên họ) đối với người Âu Mỹ (trật tự đảo). Ngoại lệ là trong trường hợp tên vua chúa, giáo hoàngÂu Mỹ, dẫn tố bắt đầu bằng tên riêng.
Trường con $e
Trường con $e dùng để là rõ vai trò của cá nhân trong tài liệu. Nếu cá nhân là tác giả thì không dùng trường con $e. Nếu cá nhân là người biên soạn, chủ biên, ... thì dùng các cách viết của quy tắc biên mục để nhập vào trường này.
Trừ trường con $a và $e, các trường con khác chỉ nên áp dụng trong trường hợp có sự trùng tên.
Chú ý đặt dấu phảy (,) giữa họ và tên trong trường hợp viết đảo và trước các mã $c, $d, $e.

Thí dụ:
100 0#$aHồ Chí Minh, $cChủ tịch,$d1890-1969
100 0#$aBà Huyện Thanh Quan
100 0#$aTạ Quang Bửu
100 0#$aVũ Ngọc Phan, $ebiên soạn.
100 1#$aCurie, Marie
100 0#$aJohn Paul, $bII, $cPope, $d1920-
100 1#$aChurchill, Winston, $cSir.
100 1#$aMorgan, John Piepont, $ecollector.


110. Tiêu đề mô tả chính - Tác giả tập thể (NR)
Trường này ghi tên của cơ quan tập thể đứng danh nghĩa là tác giả của tư liệu và được dùng làm tiêu đề mô tả chính trong biểu ghi thư mục.

Ðặc tính trường
- Bắt buộc
- Không lặp (NR)
- Có trường con


Chỉ thị
Chỉ thị 1: - Dạng dẫn tố của tên tổ chức
1 - Tên pháp lý (đơn vị hành chính lãnh thổ)
2 - Tên viết theo trình tự thuận
Chỉ thị 2: - Không xác định
# (khoảng trống) - Không xác định

Trường con
$a - Tên tổ chức hoặc tên pháp lý dùng làm dẫn tố (NR)
Thành phần bắt đầu tên của tác giả tập thể
$b - Tên tổ chức trực thuộc (R)
$e - Thuật ngữ xác định trách nhiệm liên quan

Cách nhập
Chỉ thị 1:
Sử dụng giá trị chỉ thị bằng 1 khi tiêu đề mô tả là tên đơn vị lãnh thổ hành chính, đi sau đó là tên tổ chức.
Sử dụng giá trị chỉ thị là 2 khi tiêu đề mô tả là tên của tổ chức/cơ quan theo trình tự thuận.

Trường con $a
Trường con $a chứa tiêu đề chính. Giá trị trường này có thể là tên cơ quan hoặc tên pháp lý. Trường hợp dùng tên pháp lý (địa danh,...), phải sử dụng trường con $b để làm rõ tiêu đề.
Tên cơ quan chủ quản được ghi vào trường con $a, và bộ phận trực thuộc được ghi vào trường con $b. Chú ý đặt dấu chấm (.) phân cách giữa hai trường con này.

Thí dụ:
Khi tiêu đề là tên cơ quan/tổ chức:
110 2#$aTrường Ðại học Quốc gia Hà Nội
110 2#$aHội Văn nghệ dân gian Việt Nam
110 2#$aBộ Giáo dục và đào tạo, $bÐại học Bách Khoa Hà Nội
110 2#$aLibrary of Congress
110 2#$aInstitute of Physics
110 2#$aJ.C. Penney Co.
110 2#$aInternational Labour Organization. $bEuropean Regional Conference

Khi tiêu đề là tên pháp lý:
110 1#$aViệt Nam. $bBộ Văn hoá và Thông tin
110 1#$aTP Hồ chí Minh. $bSở Văn hoá và thông tin
110 1#$aHà Nội. $bSở Y tế
110 1#$aUnited States. $bCongress. $bJoint Committee on the library


111. Tiêu đề mô tả chính - Tên hội nghị (NR)
Trường này ghi tên của hội nghị, hội thảo được dùng làm tiêu đề mô tả chính trong biểu ghi thư mục. Ngoài tên hội nghị, hội thảo, trường này cũng nhập cả tên các cuộc triển lãm, thám hiểm, festival, cuộc đua thể thao, ôlympic,...

Ðặc tính trường
- Bắt buộc
- Không lặp (NR)
- Có trường con

Chỉ thị
Chỉ thị 1: - Dạng dẫn tố tên hội nghị, hội thảo trong tiêu đề
0 - Tên (người) đảo
1 - Tên pháp lý (tên một đơn vị hành chính lãnh thổ)
2 - Tên viết theo trình tự thuận

Chỉ thị 2: - Không xác định
# (khoảng trống) - Không xác định

Trường con
$a - Tên hội nghị hoặc dẫn tố là tên địa danh (pháp lý) (NR)
$q - Tên hội nghị tiếp sau dẫn tố là tên địa danh (pháp lý)
$d - Thời gian hội nghị (NR)
$c - Ðịa điểm hội nghị (NR)
$n - Số thứ tự của lần/kỳ họp hội nghị

Cách nhập
Chỉ thị 1:
- Sử dụng giá trị bằng 0 khi tên hội nghị bắt đầu bằng tên cá nhân viết theo trật tự đảo;
- Sử dụng giá trị 1 trong trường hợp tiêu đề được lập theo tên pháp lý (tên đơn vị hành chính lãnh thổ), sau đó mới là tên hội nghị/Hội thảo.
Ðịa danh không phải là một bộ phận của tên hội nghị/Hội thảo.
- Sử dụng giá trị bằng 2 khi tiêu đề bắt đầu bằng tên hội nghị, hội thảo viết theo trật tự thuận, trong đó có thể có tên người (viết theo trật tự thuận) hoặc tên pháp lý như một bộ phận gắn liền với tên hội nghị.
Lưu ý, thực tế biên mục Việt Nam ít sử dụng tên pháp lý làm tiêu đề hội nghị, do đó chỉ nên sử dụng giá trị 2 cho chỉ thị 1.
Trường con $c ghi tên địa điểm họp (có thể là địa danh mà cũng có thể là tên cơ quan, tổ chức, nơi diễn ra cuộc họp/hội nghị)

Thí dụ:
111 2#$aHội nghị sinh học biển toàn quốc $n(lần thứ nhất :$d1995 : $cNha Trang)
111 2#$aHội nghị Giơnevơ về việc lập lại hoà bình ở Ðông dương $d(1979)
111 0#$aSmith (David Nichol) Memorial Seminar
111 2#$aExpo '70$c(Osaka, Japan)
111 2#$aCongress on Machinability$d(1965 : $cRoyal Commonwealth Society)
111 1#$aChicago. $qCartography conference

        so sánh với:
111 2#$aBrussels Hemoglobin Symposium$n(1st$d1983)
111 2#$aFestival Huế$n(lần thứ 2 : $d2002)